Wścieklizba (rabies) – śmiertelna choroba wirusowa układu nerwowego. Obowiązkowe szczepienia psów drastycznie zmniejszyły ryzyko, ale wirus wciąż krąży w populacjach dzikich zwierząt (lisy, jeżowe, nietoperze) i psach bezdomnych. Ugryzienie przez zainfekowanego zwierzęta = prawie 100% śmiertelności bez szczepienia poekspozycyjnego.
Trzy stadia choroby
1. Stadium prodromalne (1–3 dni)
Zmiany behawioralne: pies nie rozpoznaje otoczenia, wędruje, lęk, nadpobudliwość lub apatia. Zwierzęta nocne (jeżowe) aktywne w dzień.
2. Stadium wściekłości / paralizy (do 7 tygodni, zazwyczaj 2–4 dni u psów)
Dwie formy:
- Wściekła (furious): agresja, ugryzania właściciela, strachowność, fotofobia, hydrofobia (lęk przed wodą), krzyki, atakowanie przedmiotów.
- Cicha (dumb/paralytic): ataksja (niekoordynacja), upadki, paraza dolnych kończyn, trudności z połykaniem, rioczenie.
3. Stadium końcowe – paraza
Paraza mięśni żerowych, oddechowych → zatrzymanie oddechu → śmierć. Trwa 1–2 dni.
Okres inkubacji
Bardzo zmienny: od 7 dni do 1 roku (średnio 2–8 tygodni). Zależy od miejsca ugryzienia (bliskość mózgu), ilości wirusa, szczepu.
Postępowanie po ugryzieniu podejrzanego zwierzęcia
- Pies zaszczepiony (aktualna immunizacja): Natychmiastowe szczepienie przypomniane (booster) + obserwacja w kwarantannie przez min. 45 dni (zgodnie z NA SPHV / w PL: nadzór weterynarii powiatowej).
- Pies nieszczepiony / przeterminowany: Eutanazja LUB ścisła kwarantanna 6 miesięcy bez kontaktu z ludźmi/zwierzętami (kosztowna, rzadko stosowana). Decyzja weterynarza powiatowego.
Profilaktyka
- Regularne szczepienia (co 1–3 lata wg przepisów krajowych / zalecen WSAVA).
- Unikanie kontaktu z dzikimi zwierzętami.
- Nie karmić dzikich zwierząt przy domu.
- Każde ugryzienie – mycie rany wodą z mydłem 15 min + weterynarz/lekarz NATYCHMIAST.
Wścieklizba to choroba meldująca – każdy przypadek podlega zgłoszeniu do weterynarii powiatowej / sanepidu.