Rysy, nazywane też dziczkami, to najliczniejszy kot dziki w Ameryce Północnej – populacja szacowana na nawet 1 milion osobników. Zwierzęta te są polowane i łapane dla futra oraz zagrażane niszczeniem siedlisk i ekspansją człowieka. Są chronione prawami o gatunkach zagrożonych w Meksyku i Nowym Jorku.
Cechy
Rysy nazwane są od swoich „skróconych” ogonów. Mają uszy przypominające ryś, dorastają do wagi 5–13,5 kg (ok. dwukrotnie większe od domowego kota). Większość rysów ma sierść brązową do brązowoczerwonej, z białym brzuchiem i krótkim, czarnym końcówką ogona. Charakteryzują się długimi nogami i dużymi łapami. Żyją do 13 lat w naturze.
Siedlisko
Rysy są nocne i unikają ludzi, dlatego rzadko się je widzi. Przemierzają większość Ameryki Północnej – od zachodniej Kanady po centralny Meksyk. Dobrze adaptują się do różnorodnych siedlisk: pustyni, lasów, bagien, a nawet obszarów podmiejskich. Samice wybierają odizolane nory do wychowywania młodych, które zostają z matką do 12 miesięcy.
Dieta
Rysy to drapieżne łowcy, zdolne zabić ofiarę do 10-krotnie cięższą od siebie. Typowa dieta to jednak króliki, ptaki, myszy, wiewiórki i drobna zwierzyna. Rysy zjadają też jelenie, jagnięta, kurczaki i świnie. Polują z cichością i cierpliwością, podsłuchując ofiarę, by potem wykonać skok nawet do 3 metrów.
Rozmnażanie
Rysy parzą się pod koniec zimy. Ciąża trwa 50–70 dni, a młode (1–6 w miocie) rodzą się wczesną wiosną. Młode zaczynają jeść pokarm stały w 2. miesiącu, a w 5. miesiącu uczą się polować. Rysy są terytorialne – samice nigdy nie dzielą terytorium z innymi samicami. Każda samica zajmuje ok. 13 km².