Nazwa „rys” to skrót od „kot z krótkim ogonem”, co opisuje jedną z głównych cech – krótki, uczochrany ogon. Rysy (Felis rufus) to najczęstszy kot dziki w USA, szacunkowo 1 milion osobników w naturze. W niektórych regionach rys wciąż jest polowany dla futra.
Opis
Rysy to średniej rozmiaru koty dzike. Samce ważą 5–31 kg, samice 4–15 kg. Wysokość w kłębie 45–58 cm, długość ciała do 79 cm. Sierść w odcieniach brązu, szarości i bieli, z plamami i paskami czarnymi na nogach. Sierść gruba, lekko puszysta, z kołnierzem wokół twarzy. Uszy czarne z białym plamką z tyłu i czarnymi pyszczkami na końcach, podobnie jak u kuzyna – ryśa kanadyjskiego.
Zasięg i siedlisko
Kiedyś rys występował na całym kontynencie Ameryki Północnej, dziś zasięg zmniejszył się niemal wyłącznie do USA. Rysy są adaptacyjne – występują w lasach liściastych, iglastych, półpustyniach i bagien. Preferują tereny z kryciem, nie występują w bezlasowych preriach Kanady.
Dieta
Duże samce potrafią zabić ofiary znacznie większe od siebie, np. jelenie wirginijskie, ale samice i młode wolą mniejsze ofiary. Rys poluje na różnorodne zwierzęta i owady: króliki, gryzoны, krewetki i rakowie, ptaki, nietoperze, węże. Rysy jedzą też rośliny (trawę) i były obserwowane przy jedzeniu owoców z plantacji.
Zachowanie
Rysy są przede wszystkim dziennym gatunkiem, ale te żyjące blisko ludzi stały się bardziej nocne, by unikać łowców. Gatunek samotny – samice mają terytorium 2,5–95 km². Samce nie mają ustalonego terytorium i wędrują setki kilometrów w poszukiwaniu pożywienia i samic.
Rozmnażanie
Samce nie biorą udziału w wychowywaniu młodych. Samice mają ciążę 50–70 dni, rodzą do 6 młodych w odizolanej norze. Młode są ślepe przez pierwsze 9 dni, ssą mleko przez 2 miesiące. Zostają z matką ok. rok, ucząc się polować i dbać o siebie, zanim odejdą szukać własnego terytorium.