Czy owady słyszą? Wielu uważa, że brak widocznych uszu = głuchość. Błąd. W naturze ostry słuch = przeżycie. Słuch owadów to jeden z najbardziej wyrafinowanych w świecie zwierząt. Świerszcz to doskonały przykład mechanizmów odbioru i przetwarzania fal dźwiękowych.
Mity i nieporozumienia
Popularny mit: świerszcze mają uszy na nogach. Prawda: brak uszu zewnętrznych, ale słyszą thanks to tympanum (bębenek). Tympanum przy podstawie tylnych nóg – stąd przekonanie. Anatomia kluczowa do zrozumienia.
Anatomia świerszcza
Świerszcz = rządu Orthoptera (też świerszcze polne, kopicze). 2,5–7,5 cm, max 12,5 cm. Ciało: głowa, klatka, brzuch. 4 krótkie nogi + 2 duże mięśniaste do skakania. Dorosłe: 2 pary skrzydeł, krótkie wąsy. Organ słuchu – duża błona tympanum – po obu stronach 1. segmentu brzucha, przy podstawie tylnych nóg.
Słuch owadów
Wedle Friederike Gilbert i Norbert Elsner (Journal of Experimental Biology) słuch ewoluował do: rozpoznawania drapieżników, ofiar, partnerów. Tympanum = najczęstszy mechanizm u owadów (inne: eholokacja, drganie włosków). Pomiędzy bębenkami: tracheal sacs (wypełnione powietrzem) – wewnętrzna droga dźwięku.
Słuch świerszcza
Jak większość zwierząt: odbiór i przetwarzanie fal dźwiękowych. Fale działają na zewnętrzny tympanum i komory wewnętrzne. Interakcja ciśnień i błony tympanalnej = słuch. Tak wyrafinowany, że lokalizacja źródła dźwięku rywalizuje z ludzką.
Zalety
Oprócz unikania drapieżników: komunikacja akustyczna głównie do przyciągania partnerów. Samiec inicjuje wezwanie (wrzeszczenie/klikanie), usłysza samica. Samiec słucha odpowiedzi, cichym słuchem precyzyjnie lokalizuje ją. Słuch = przetrwanie gatunku.