Dziobak i jaszczurka to monotrema – jedyne żyjące przedstawiciele rzędu Monotremata. Są nietypowe, bo:
- Składanie jaj: Jedyne ssaki, które składają jajka.
- Unikalny układ rozrodczy: Łączy cechy gadów i ssaków; samce mają ostrogi na tylnych nogach.
- Brak sutków: Mleko produkowane przez gruczoły mleczne jest oblizywane z futra matki.
- Kloaka: Jedno otwarcie dla układu trawiennego, moczowego i rozrodczego.
- Elektrolokacja: Dziobak wykrywa sygnały elektryczne ofiar recepturami w dziobie.
- Trucizny ostróg: Samce dziobaka mają trucizne ostrz, zdolne wywołać silny ból.
- Termoregulacja: Są mezotermami – mniej stabilna temperatura ciała niż u innych ssaków.
- Budowa kończyn: Dziobaki mają palce pływackie; jaszczurki silne kończyny do kopania.
- Uszy: Miękkie, elastyczne, mogą się schować przy pływaniu/kopaniu.
- Długowieczność: Dziobaki do 25 lat w niewoli; jaszczurki ponad 50 lat.