Mechanizm choroby
Ropnica twarząca (Pithomycotoxicosis) – bolesny stan podobny do oparzenia. Rośliny pastwiskowe zarażone grzybem Pithomyces chartarum produkują "sporydeminę". Spory przyczepiają się do sierści i skóry. Toksyna wnika w skórę → wątrobę → niszczy wątrobę i przewody żółciowe. Uszkodzenie wątroby objawia się na skórze.
Objawy
Po 20 dniach od narażenia (Dept. Primary Industries, Victoria). Skóra: utracja barwnika (dermatitis fotodynamiczna) – na jasnej i ciemnej skórze. Krowy mleczne: raany na wycinkach i strzennach – bolesne. Drastyczny spadek wydajności mlecznej.
Postępowanie
Zależnie od dawki toksyny: silne chudnięcie, apatia, brak apetytu. Zatorowość żółciowa → żółtaczka (Merck Vet Manual). Śmierć rzadka, ale możliwa miesiące po narażeniu (masywne uszkodzenie wątroby).
Rozwój grzyba
Wymaga ciepła, wilgoci, dużej wilgotności powietrza. Nowa Zelandia: luty–maj. Grzyb niewidoczny gołym okiem, rośnie w skupiskach (jak grzyby).
Produkcja spor
Miliony toksycznych spor. Toksyczność gina w 1–2 tygodnie. Częsty na żywicówce wiecznej. Na dołku liści. Unikaj niskiego pastwienia – ogranicza spożycie toksyn.
Profilaktyka
- Pasienie na wysokiej trawie.
- Unikaj siana skoszonego późno w sezonie (może zawierać spory).
- Eliminacja zapor wiatrowych (spory kwitną w osłoniętych miejscach).
Kontrola
- Oprysk benzimidazolowym fungicydem w szczecie sezonu – redukcja spor.
- Zainfekowane bydło: cień, suche czyste pastwisko, do wyzdrowienia lub śmierci.
- Cynk (zinc) – łagodzi działanie toksyny.