Czym są grzyby?
Grzyby (Fungi) to **osobne królestwo** (nie rośliny, nie zwierzęta). Od drożdży/pleśni (mikroskopijne) po grzyby kapeluszowe (ogromne micelia na hektarach).
- Podobieństwo do roślin: rosną w glebie, lubią wilgoć, nieruchome.
- Różnice: **ściany komórkowe z chityny i glukanów** (rośliny: celuloza), heterotrofia (chłoną składniki, nie fotosynteza), żywią się martwą materią organiczną (saprotrorfy/parazytowce).
Etapy cyklu życia
1. Narodziny – zarodniki (spory)
Dojrzałe grzyby uwalniają spory → dzielenie się → **hyfy (nitkowate korzenie z komórek haploidalnych)**. Hyfy z dwóch różnych spory splatają się → **komórka z dwoma jądrami (dikaryon)**.
2. Wzrost – ciało owocowe
Z dikaryonu rośnie ciało owocowe (np. kapelusz grzyba). Komórki dikaryotyczne. Grzyb chłonie składniki z otoczenia (gniące drewno, glebę, żywe organizmy).
3. Stadion anamorficzny (bezpłciowy)
- Grzyb rozmnaza się bezpłciowo: uwalnia spory z charakterystycznymi hyfami → szybkie, klonalne populacje.
- Zależy od warunków środowiskowych. Częstszy w warunkach stabilnych/błędnych.
4. Stadion teleomorficzny (płciowy)
- Haploidalne hyfy dwóch osobników splatają się → **gametangium** (struktura tworzącą gamety) → **zigosporą** → mezzoza → nowe haploidalne hyfy → spory.
- Większa zmienność genetyczna. Częstszy w warunkach stresowych/zmiennych.
5. Rozprzestrzenianie sporek
- Specjalizowane struktury wyrzucają spory w powietrze (ciśnienie płynów → ~0,02 cm – wystarczająco).
- Niektóre po prostu upuszczają do gleby (bezpłciowo).
- Cykl zamyka się – spory trafiają do nowego miejsca, keują.
Znaczenie ekologiczne i praktyczne
- Główne dekompozytery – krążenie materii.
- Symbioza (mikoryza) – 90% roślin potrzebuje grzybów.
- Produkcja antybiotyków (penicylina), enzymów, kwasu cytrynowego, grzybów jadalnych.
- Choroby roślin, zwierząt, ludzi (mikozy).