Wstęp
Istnieje ogromne zróżnicowanie gatunków jaszczurek (ponad 3000 gatunków w 40 rodzinach), które zdolne są do przetrwania w najróżniejszych siedliskach – od pustyni po lasy deszczowe i wyspy. Jaszczurki często zamieszkują surove obszary trudno dostępne dla człowieka, co chroni je przed presją antropogeniczną.
Główne typy siedlisk
Jaszczurki pustynne
Pustynie to najczęstsze siedlisko jaszczurek. Większość gatunków żyje na bezłudnych, suchych terenach. Mimo preferencji dla ciepła, w upały jaszczurki chowają się w dzień, by wyjść w chłodniejszej nocy. Dzięki adaptacjom (np. zdolności do gromadzenia wody, specyficznej budowy skóry) radzą sobie z brakiem wody i ekstremalnym nasłonecznieniem.
Jaszczurki lasów deszczowych
Ciepłe, wilgotne lasy deszczowe to idealne środowisko dla zmiennokrwistych płazów. Tu spotyka się m.in. geckony madagaskarskie dzienne i kameleony. Większość jest zielona – maska w koronach drzew. Są doskonale przystosowane do życia na drzewach: mają chwytne ogony i pazury.
Jaszczurki wyspowe
Przykładem jest smok komodo (Varanus komodoensis) – największy żyjący jaszczur, endemik indonezyskich wysp (Komodo, Flores, Rinca, Padar itp.). Przysposobił się do surowych warunków i poluje na różnorodne zwierzęta – od owadów po węże. Inne duże jaszczurki wyspowe to jaszczurka gigant z La Palma (Kanary) oraz jaszczurki nocne i płotowe z wysp Kalifornii.
Jaszczurki terenów podmokłych i morskich
Niektóre gatunki żyją przy bagнах, torfowiskach i potrafią pływać. Jaszczurka kajmańska z Paragwaju używa silnego ogona do pływania. Leguany morskie z Galapagos zanoszą jaja w piasku plażowym, a żywią się glonami. Na Galapagos występuje też wiele leguanów lądowych i jaszczurek lawowych. Leguany zdolne są do kolonizowania różnorodnych środowisk na całym globie.
Inne siedlisza
Jaszczurki występują na całym świecie z wyjątkiem Antarktydy i wysp Oceanicznych. Np. geckon leopardowy zamieszkuje surowy, skałkowaty śródziemnomorski Azję Południowo-Środkową. Jaszczurki z rodziny Basiliscus (bazylice) z Ameryk potrafią biegać po wodzie.