Gatunków i podgatunków szczurów jest mnóstwo – trudno o przegląd. Przez wieki ewoluowały, mutowały, adaptowały. Relacje z ludźmi od zawsze: choroby, fobie, popkultura. Kilka form bazowych najbliżej ludzi.
Szczury dzikie
Zazwyczaj czarne lub brązowe (norweskie). Pochodzą z Azji, w I w. n.e. do Europy – na statkach, z ludźmi. Szczury brązowe żyją wszędzie, gdzie ludzie – jedzą nasze jedzenie (wszystkożercy), mieszkają w ciemnych kącikach. Bardzo społeczne, często się rozmnażają – co przyciąga problemy: "staroświatowe" szczury i pchły historycznie wywoływały dżumy, trichinozę, gorączkę Q, toksoplazmozę.
Szczury domowe
Dzisiejsze szczury domowe wywodzą się z brązowych szczurów złapanych przez łowców szczurów w końcu XVIII/w XIX w. Wtedy szczury sprzedawano na walki z psami (rat-baiting) – szczury do dołka, pies (terier) zjada je, liczy się czas. Szczegy lat 20. – szczyt popularności. Łowcy/showmen trzymali ulubione (przyjacielskie, inteligentne, kolorowe), hodowali, sprzedawali jako zwierzaki. Towarzystwa miłośników szczurów w Europie i USA – hobbystyczna hodowla narodziła się.
Szczury laboratoryjne
Wczesny produkt domestykacji. Jak domowe – łagodniejsze, łatwiejsze w obsłudze w laboratoriach. Większość z linii brązowych szczurów hodowanych do badań biomedycznych w Wistar Institute (Filadelfia) ok. 1906. Szczury Wistar: całkowicie albino, lepszy model ludzki niż myszy domowe (do przełomu wieku główne zwierzę lab). Nadal >60% szczurów lab pochodzi od tych białogłowych, krótkogonowych.
Szczury jako jedzenie
Europa, głody: brązowe i czarne szczury jedzone przez ubogich. Dziś w wielu biednych regionach światowych dieta podstawowa. Np. mały żółtawobrązowy szczur polny (kuzyn brązowego) w Azji Południowo-Wschodniej – skórowany jak królik, grillowany. Relacja szczur-polny – ludzie (ryż, fasola) ilustruje długą, dająco-biorącą relację.