Psy uważnie obserwują bodźce w otoczeniu i ciągle uczą się nowych rzeczy. Czasami pewne bodźce wywołują silne reakcje emocjonalne – strach lub pobudzenie. Aby poradzić sobie z nadpobudliwością, psy muszą nauczyć się skutecznych strategii radzenia sobie i aklimatyzacji. Habituacja i desensytyzacja to dwie proste zasady modyfikacji zachowania, które można stosować prewencyjnie.
Różne definicje
Habituacja to prosta forma uczenia się, polegająca na ustąpieniu lub osłabieniu reakcji na bodziec po wielokrotnym lub długotrwałym narażeniu na niego (Merck Veterinary Manual). Jest to forma „uczenia się jednokrotnego zdarzenia”.
Desensytyzacja to ustrukturyzowany plan oparty na procesie zmniejszania wrażliwości psa na bodziec poprzez redukcję jego przeładowanej, opartej na emocjach reakcji (ASPCA).
Różne metody
Choć oba procesy mają na celu zmniejszenie reakcji psa na bodźce, metody się różnią. Habituacja to proces naturalny, w którym pies uczy się przez powtarzalne narażenie „odfiltrować” bezznaczące bodźce, czyniąc je nieistotnymi. Desensytyzacja to program treningowy, w którym właściciel, trener lub behawiorysta systematycznie naraża psa na bodziec znany z wywoływania przewyższonej reakcji.
Różne okoliczności
Habituacja naraża psy na bodźce niegroźne, by przyzwyczaiły się do nich i ostatecznie je ignorowały (David Appleby). Desensytyzacja naraża na bodźce postrzegane jako groźne, ale w sposób nie wywołujący reakcji strachu (ASPCA). Habituacja to często prewencja, desensytyzacja – leczenie istniejących problemów behawioralnych.
Różne przykłady
Habituacja: szczeniak wystraszony hałasem zmywarki. Po powtórzeniach przestaje reagować.
Desensytyzacja: pies bojący się grzmotu – stopniowe narażanie na nagranie burzy, od bardzo cichego, z powolnym głośniejowaniem, aż pies się desensytyzuje.
Różne korzyści
U młodych szczeniąt habituacja pomaga rozpoznawać i akceptować różne bodźce jako niegroźne. Ekspozycja na różnorodność ułatwia akceptację nowych, podobnych bodźców (Linda P. Case). Desensytyzacja pomaga psom pokonać strachy, by z czasem poczuli się komfortowo z dawniej obawianym bodźcem.
Różne efekty
Habituacja może sprawić, że układ sensoryczny przestaje wysyłać sygnały do mózgu – pies ignoruje bodziec. W habituacji krótkoterminowej, po kilku dniach przerwy pies może znowu wystraszyć się („spontaniczne odzyskanie”). Desensytyzacja, sama lub z kontra-kondycjonowaniem, może dać neutralną lub pozytywną reakcję emocjonalną. Mogą być potrzebne sesje utrzymaniowe, by zapobiec nawrotowi strachu.