Pochodzenie i cechy dziedziczone
Kura domowa (Gallus domesticus) z kury dżunglowej czerwonej (Azja Południowo-Wschodnia). Domestykacja ok. 3200 r. p.n.e. (Indie). Przez 5000 lat zachowały cechy wspólne z przodkami i wszystkimi ptakami, a rozwiały specyficzne adaptacje.
1. Nogi i palce – silne, do szarpania i siedzenia
Poza kuchnią azjatycką, nogi kur ujawaniają ekologię i zachowania. Silne nogi i palce – adaptacja do szarpania gruntu, przekręcania liści, zgrabiania ziemi po owady i nasiona. Silne nogi + ścięgna zginacze = siedzenie na miecach (ochrona przed drapieżnikami nocą).
2. Układ trawienny – lekki i wydajny
Ptaki: szybki metabolizm. Dziób zastępuje wargi i zęby. Skóra, naskórek, keratyna, wapń – adaptacja do diety. Szeroki, średni dziób kur = wszystkożerność. Przełyk dłuższy niż u ptaków drapieżnych, żołądek (przedżołądek i żarnowiec – odpowiednik zębów) niezbyt mięśniaty. Jelito cienkie dłuższe, bardziej zwinięte. Dwukrotne wyrostki ślepe (ceca) – dobrze rozwinięte, adaptacja do trawienia.
3. Worki powietrzne i kości pneumatyczne
Kury broilerowe rosną szybko, metabolizm szybki – dużo tlenu. Płuca sztywne, 9 worków powietrznych. Bez przepony – mięśnie między żebrami i mostkiem rozszerzają klatkę, ciągły przepływ tlenu = wysoka wydajność oddechowa/metaboliczna. Kości pustkowe (pneumatyczne) – lekkość do lotu. Worki w kościach: czaszki, ramienne, kluczowe, kiele. Złamana kość pneumatyczna = problemy z oddychaniem.
4. Kości szpikowe (medullary) – wapń do skórki jaja
Kość szpikowa = rezerwa wapnia dla kur snoszących. Kura daje 47% wapnia ciała na jedną skórkę. W produkcji komercyjnej dieta nie pokrywa zapotrzebowania – wapń z kości szpikowej. 10–14 dni przed snoszeniem, pod wpływem estrogenu, kość szpikowa tworzy się w jamach szpikowych niektórych kości (łyżka, udowa, łopatka). Rozpad dostarcza wapń do skórki. Bez tego – skórki słabe, cienkie.