Definicja
Narząd Jacobsona (organ vomeronasalny) – narząd węchowy wykrywający feromony (sygnały chemiczne) od osobników tego samego gatunku.
Znaczenie biologiczne
Feromony (z gruczołów zapachowych, śliny, kału, moczu) sterują zachowaniami rozrodczymi i społecznymi. Narząd Jacobsona to klucz do ich odbioru.
Lokalizacja
U ssaków i gadow: w podniebieniu, dwa worki pęcherzykowate napalone, połączone z jamą nosową.
Reakcja Flehmena
Koty, psy, konie: unoszą górną wargę, otwierają pyszczkę – poszerzają przepływy do narządu, by lepiej „przeczytać” feromony.
U gadów (węże, jaszczurki)
Wymiotanie widłowego języka = pobieranie cząsteczek zapachowych. Wciągnięcie języka = kontakt z narządem Jacobsona (dwa przewody). Pozwala wykryć: drapieżnika, ofiarę, partnera.
U ludzi
Prof. Peter Burnham (Bristol): w ewolucji geny narządu Jacobsona stały się bezużyteczne. Prawdopodobnie nie odgrywa roli w ludzkim zachowaniu.