Pięć gatunków delfinów słodkowodnych
Delfiny słodkowodne należą do rodziny Platanistidae (delfiny indyjskie) i są bliskimi krewnymi delfinów morskich oraz wielorybów. Wszystkie pięć gatunków cechuje stosunkowo mała wielkość, długie i wąskie ryły oraz wyraźnie oddzielona szyja – cecha odróżniająca je od morskich pokrewnych. Zającują systemy rzeczne Azji Południowej i Ameryki Południowej.
1. Delfin amazoński (Inia geoffrensis)
Delfin amazoński dorasta do ok. 2 metrów długości, ma sylwetkę masywną i krótką płetwę grzbietową. Skóra przybiera odcienie od różowoszarej po intensywnie różową – barwa zależy od nasłonecznienia wody: im więcej słońca, tym jaśniejszy delfin. Gatunek ten zamieszkuje systemy rzek Amazonka i Orinoko, żywąc się rybami i skorupiakami.
2. Delfin chiński (Lipotes vexillifer) – baiji
Delfin chiński osiąga do 2,4 m długości, posiada masywną sylwetkę i krótką, trójkątną płetwę grzbietową. Obarwienie: niebieskoszare grzbiet, bielizna brzucha. Gatunek jest krytycznie zagrożony wyginięciem (prawdopodobnie już wyginął w stanie dzikim) – występował wyłącznie w rzece Jangcy, na około 1400 km odcinka. Żył w małych grupach rodzinnych, posiłkując się rybami słodkowodnymi i skorupiakami.
3. Delfin gangu (Platanista gangetica gangetica)
Długość 2,1–2,7 m, szerokie ciało, długie wąskie ryło, mała płetwa grzbietowa. Kolorystka: szarobrązowa, młode osobniki ciemniejsze. Znany jako „delfin ślepy” – oczy nie mają soczewek. Przebywa wyłącznie w systemach rzek Gang i Brahmaputra w Indiach. Polując, pływa na boku, rozerywając jedną płetwę po dnie, by wypatrzeć ryby i skorupiaki w błocie.
4. Delfin indujski (Platanista gangetica minor)
Podgatunek delfina gangu, nieco mniejszy (ok. 2,4 m). Kolorystka bardziej szara z różową brzuchną stroną, podobny budowie ciała. Zamieszkuje system rzeki Indus w Pakistanie (rzeki i jeziora). Używa długiego ryła do poszukiwania skorupiaków i ryb w gęstym błocie rzecznym.
5. Delfin laplatański (Pontoporia blainvillei)
Dorasta do 1,8 m, masywne ciało, długie wąskie ryło, mała płetwa grzbietowa. Grzbiet szarobrązowy, brzuch jaśniejszy. Starsze osobniki zbledają niemal do bieli, stąd przydomek „białe duchy”. Żyje w ujściach rzek i płytkich wodach przybrzeżnych Urugwaju, Brazylii i Argentyny. Dieta: ryby, miedziany, krewetki.
Stan zachowania i zagrożenia
Wszystkie gatunki delfinów słodkowodnych są zagrożone: degradacją siedlisk (zapory, regulacja rzek), zanieczyszczeniem wód, połowem przybocznym oraz łowem. Delfin chiński jest symbolem gatunku, którego nie udało się uratować – ostatnia potwierdzona obserwacja pochodzi z 2002 r. Ochrona pozostałych gatunków wymaga współpracy międzynarodowej, monitoringu populacji i ochrony kluczowych fragmentów rzecznych.