Kopytko – adaptacja do ucieczki
Kopytko ewoluowało u zwierząt muszących szybko uciekać. Kopytka (jak pazury/paznokcie) dotykają gruntu, stopa nie – staje się częścią nogi, wydłuża krok i prędkość. Budowa podobna do paznokcia. Ssaki kopytne = ungulates.
Parzystokopytne (Even-toed ungulates)
Waga na dwóch palcach (rozdzielne kopyta). Niektóre mają 2 palce, inne +2 mniejsze. ~220 gatunków: antylopy, bydło, lamy, wielbłady, jelenie, żyrafy, okapi, hipopotamy, peccary, chevrotainy, antylokapry, owce, kozły, świnie, dziki. Wymarłe: entelodonty.
Nieparzystokopytne (Odd-toed ungulates)
1 lub 3 palce (środkowy większy). Tylko 17 gatunków. 3 rodziny: nosorożce, tapiry, konie. Prehistorycznie: paraceratherium, propalaetherium. Paszące – powiększony odcinek jelita grubego z bakteriami do trawienia.
Pazury zgłowe (Dewclaws)
Niektóre parzystokopytne mają pazury zgłowe na zewnątrz nogi, wyżej niż główne kopytko. U bydła nie dotykają gruntu. U świń i wielu jeleni – mniejsze, dotykają przy skoku/miękkim gruncie.
Tapir
Unikalne: 4 palce na przedniej, 3 na tylnej nodze. Wygląda jak świnia, ale bliski konia, zebry, nosorożca. 4 gatunki. Malajski: biała przód, czarne tyły, srebrzyste tył. Brazylijski, górski, Bairda – ciemnobrązowe/czerwone grzbiety, jasne brzucha.