Sztuczne unasienienie to wprowadzenie nasienia do macicy konia metodą inną niż stosunek płciowy. Może wydawać się nowoczesne, ale historia sięga setek lat – 14. w. Mimo nowoczesnych ulepszeń (bezpieczniejsze, tańsze), użycie jest kontrowersyjne i zabronione przez niektóre organizacje konne.
Pierwsze zapisane użycie
Pierwsze zapisane AI u koni: 1322 r. Dokumenty arabskie: wódz chciał sparować swoją kobyłę z najlepszym ogierem w okolicy. Niestety, ogier należał do wroga. Wódz zamoczył wacik w poczwie kobyły, wsłał się do obozu wroga, wzbudził ogiera wacikiem do ejakulacji. Zebrane nasienie wnoszono do kobyły.
Ojciec sztucznego unasienienia
Plemniki odkryto 1677 r. przez Anthony'ego van Leeuwenhoeka (wynalazca mikroskopu). Przez 100 lat nie próbowano AI – u psów. 1780 r.: włoski naukowiec Lazzaro Spallanzani (ksiądz, potem naukowiec)unasienił sztucznie sukę. Uważany za ojca AI.
Główne postępy
Do końca 1800 r. brak większych badań. 1899 r.: Rosjanin Ilya Iwanow (Ivanoff/Ivanow) badał AI u różnych zwierząt, w tym koni. Publikacja: "Journal of Agricultural Science", lipiec 1922. Iwanow opracował rozcieńczalniki nasienia. 1938 r.: V.K. Miłowanow przejął badania, opracował sztuczne pochwy. Przedtem: gąbki w pochwie kobyły.
Nowoczesne zastosowania
Wczesne 1900 r.: przełom – AI nie jako metoda niepłodności, ale rozszerzenie liczby kobył unasienianych przez jednego ogiera. Zebrane nasienie rozcieńczone – kilka kobył naraz. Rozcieńczanie nie tylko rozrzedza, ale przedłuża życie plemników. AI też jako metoda ograniczania chorób wenerycznych konnych. Wiele badań na bydło, adaptowanych do koni.
Pełna krew angielska i sztuczne unasienienie
Aby być pełną krewią, koń musi pochodzić od oryginalnych ogierów/kobył z American Stud Book lub obcych odpowiedników. W USA rejestruje American Jockey Club (założony 1890 r.). Wedle statutu: koń pełnej krwi nie może powstać z AI. Polityka pod atakiem, zwłaszcza ostatnie 40 lat.