Mogą wyglądać na delikatne psy, ale coton de Tuléar mają za sobą dość przygodną historię. Rzadka rasa znaleziona w Europie i Ameryce Północnej – ale niemal wyginiona w swoim rodowitym Madagaskarze – korzenie coton de Tuléar sięgają tysięcy lat i uważa się ją za starodawną rasę psa.
Początki w starożytności
Meletei, nazwany na cześć sycylijskiego miasta Melita przez starożytnych Romanów, jest pierwszym znanym przodkiem cotonu. Meletei został skrzyżowany z barbety – kudłatego, lubiącego wodę, średniej wielkości psa, przodka ras takich jak pudle i portugalskie psy wodne. Szczenięta z krzyżówki barbety-Meletei nazywano barbichonami, potomek których to: maltese, bichon frise, boloński, hawanez, coton de Tuléar i lowchen.
Przemieszczanie się po Morzu Śródziemnym
Ponieważ barbichony często były zabierane na statki handlowe, łatwo rozprzestrzeniły się po Morzu Śródziemnym. Ci odważni małe psy utrzymywali populację szczurów na statkach pod kontrolą i służyli jako towarzysze załogi i pasażerów. Wzdłuż tras barbichony miały okazję krzyżować się z lokalnymi psami, tworząc nowe mieszańce w kilku krajach. Bichon Tenerife powstał, gdy hiszpańscy żeglarze zabrali barbichona na Kanary. Tenerife stał się przodkiem bichon frise i coton de Tuléar.
Krzyżowanie międzykontynentalne
Przez XV i XVI wiek żeglarze, kupcy i piryci zabrali bichon Tenerife na Mauritius i Reunion w Oceanie Indyjskim. W pewnym momencie tutaj Tenerife przyjął dłuższą, prostszą sierść i stał się znany jako coton de la Reunion. Ze statkami zatrzymującymi się na Madagaskarze w drodze między Azją a Afryką, nie dziwi, że coton de la Reunion trafił na małą i bioróżnorodną wyspę Madagaskar. Tutaj pies nazywano coton de Tuléar, na cześć portowego miasta Tuléar na Madagaskarze. Te psy skrzywiły się z morondawskim psem myśliwskim, serdeczną lokalną rasą.
Stanie się Królewskim Psem Madagaskaru
W XVII wieku coton de Tuléar przyciągnął uwagę lokalnego plemienia Merina i stał się udomowionym pupilkiem przywódców plemienia. Wtedy uchwalono nawet prawo zakazujące posiadania tych psów pospolitym ludom, rezerwując je dla szlachty. Od tamtej chwili cotony utrzymują swoje miejsce w sercach malgaskiej elity i zostały ogłoszene „Królewskim Psem Madagaskaru”.
Powrót do Europy
Gdy Madagaskar zdobył niepodległość od Francji, wielu Europejczyków podróżowało na wyspę na rekreację i zabrało małe białe psy. Pierwsze hodowane w Europie w latach 60. XX w., cotony osiągały wysoką cenę za szczeniaka. Widząc, że miłość do tych psów tylko urośnie, Louis Petit, prezes Towarzystwa Kynologicznego Madagaskaru, zwrócił się do Francuskiego Klubu Kynologicznego w 1970 r. o uznanie coton de Tuléar jako rasy. Rasa została przyjęta, a odtąd standardy były rewidowane trzy razy – w 1987, 1995 i 1999.
Przeplątaniem kolejnego oceanu
Z ekstremałnie wysoką liczbą psów eksportowanych w latach 70., rząd malgaski ostatecznie zdał sobie sprawę, że niemal wszystkie cotony wywieziono z kraju. W latach 80. Madagaskar rozpoczął regulację eksportu coton de Tuléar. Zanim te prawa weszły w życie, dr Jay Russell, amerykański naukowiec badający faunę malgaską, sprowadził pierwszego cotona do USA w 1974 r. i zaczął je hodować. Założył Klub Coton de Tuléar Ameryki w 1976 r.