Sepia (cuttlefish), nazywana też Sepia officinalis, to kameleony morza zdolne do natychmiastowej zmiany koloru. Są głonogami z rodziny měkkokształtnych, w tej samej rodzinie co ośmiornice i kalmary; ale większość miłośników ptaków zna je dlatego, że ich wapniasta kość (cuttlebone) służy jako źródło wapnia dla ptaków klatkowych. Sepie mają bardzo duży mózg i oko w stosunku do wielkości ciała i uważane są za jedne z najbardziej inteligentnych bezkręgowców. Istnieje ok. 120 znanych gatunków sepii.
Opis
Sepia ma spłaszczoną, szeroką głowę kończącą się ośmioma krótkimi ramionami i dwoma dłuższymi, schowanymi. W środku ramion ma ostry dziób, podobny do dzioba papugi. Duże oczy mają źrenicę w kształcie litery W. Tułów (mantle) jest szeroki i spłaszczony z elastyczną płetwą biegnącą wokół niego. Wewnątrz tułowia znajduje się wydłużona kość sepii (cuttlebone), w rzeczywistości wewnętrzna muszla. Największy gatunek to australijska gigantyczna sepia (Sepia apama), która może ważyć ponad 10 kg i mieć tułów do 50 cm. Większość gatunków jest znacznie mniejsza, najmniejsze zaledwie 15 cm.
Zasięg występowania
Sepie są całkowicie nieobecne w Amerykach, ale poza tym szeroko rozłożone w strefie intertropikalnej i subtropikalnej, aż do Wielkiej Brytanii na północy. Sądzi się, że zimne, głębokie wody Atlantyku i Pacyfiku zapobiegły kolonizacji Karaibów i wybrzeży Ameryk. Sepie występują wokół Azji Wschodniej i Południowej, Europy Zachodniej, Morza Śródziemnego oraz całych wybrzeży Africy i Azji.
Siedlisko
Choć znane są z nurkowania do 600 m głębokości, większość gatunków żyje w płytkich wodach nie głębszych niż 100 m, gdzie dociera światło. Preferują płaskie dna, gdzie mogą spoczywać nieruchomo, niemal niewidoczne na podłożu.
Zachowanie
Sepia to drapieżnik z zasadzki, który polega na niesamowitej zdolności do natychmiastowej zmiany koloru i cichych ruchach, by podeść do ryb i krabów i złapać je dwoma długimi ramionami. Sepie używają elastycznych, workowatych narządów barwnikowych w skórze, zwanych chromatoforami, do zmiany kolorów i mogą nawet zmieniać fakturę skóry, by dopasować tło.
Wszystkie gatunki potrafią płynąć do tyłu napędem strumieniowym, wypychając wodę przez rurkę siphoidalną tuż pod głową. Uwalniają też mroczne chmury atramentu, gdy są zagrożone. Samce często walczą przed parowaniem z samicami, a dorośli obu płci giną po rozmnażaniu. Samice zrębują gromadki winogronowatych jaj w grotach i pod skałami.
Zastosowanie
W większości miejsc, gdzie występują sepie, są one jadalne: suszone jako przekąska (Azja Południowo-Wschodnia), gotowane w gulaszach lub smażone. We Włoszech ich atrament służy do czarnej pasty, w Hiszpanii do czarnej paelli. Atrament sepii kiedyś służył do barwnika sepii, choć teraz w dużej mierze zastąpiony barwnikami sztucznymi. Sepie można też hodować przez specjalistów w dużych akwariach morskich, a ich kość sepii wciąż służy jako źródło wapnia dla ptaków i gadów.