Cykl życiowy pasy wątroby (Fasciola hepatica) – pasożyt owiec i ludzi
Pasa wątroba – pasożytniczy robak płaski, liściastego kształtu (głowa szersza od ogona). Mocne ssaki do przylgania do dróg żółciowych w wątrobie. Hermafrodity – rozmnażają się bezpartnerowo.
Rozmnażanie
Dorosłe pasy w drógach żółciowych samonawiązają i uwalniają jajka. Nijakie jajka wylatują z wątroby → jelita → kal → środowisko. Do wylęgnięcia larw potrzebna woda.
Rozwój u pośrednika (ślimaka)
Po wylęgu larwa (miracidium) zaraża ślimaka (gospodarz pośredni). W ślimaku: sporocysty → redie → cercarie. Teraz gotowe do zarażenia nowego gospodarza głównego.
Gospodarz pośredni i formy spoczynkowe
Cercarie wylatują z ślimaka z kalem → środowisko. Tworzą cysty (metacercarie) na roślinności – żywotne przez lata.
Zarażenie nowego gospodarza głównego
- Zjada roślinność z cystami.
- W dwunastnicy (duodenum) trawienie rozbija cysty – larwy aktywne.
- Migracja: ściana jelita → jamy brzusznej → wątroba. Osadzenie, dojrzewanie.
- Czas dojrzewania: u ludzi 3–4 miesiące, u innych ssaków inaczej.
Leczenie u ludzi
- Wyzdrowienie 80–100% lekami doustnymi: bitiol (bithionol) – standard.
- Trykabendazol (triclabendazole) – coraz częściej: niższa dawka, krótsza kuracja, niższy koszt – lek wyboru.
Znaczenie weterynaryjne
U owiec i bydła: ogromne straty produkcyjne. Profilaktyka: odrobaczanie, drenaż mokradł (ślimaki), unikanie pastwiska na mokrych łąkach jesienią. Szczepionki w badaniach.