Mamut wełniany (tundrowy) to wyginiony, słoniopodobny ssak żyjący w epokę pleistocenu (1,6 mln – ok. 10 tys. lat temu). Nazwa naukowa: Mammuthus primigenius. Kły do 4,9 m (16 stóp), występuwał na półkuli północnej – znaleziska w Ameryce Północnej, Afryce, Eurazji Północnej, głównie Syberia.
Cechy
Średni rozmiar bliski współczesnemu słoniu azjatyckemu. Największy – mamut imperialny Kalifornii – 4 m (13 stóp) w kłębie. Waga 6–8 ton. Odkryto mniejsze karłowate mamuty na Syberii, wyspach Śródziemnomorskich i kanałowych Kalifornii. Gęsta sierść do 1 m długości – ochrona przed zimnem.
Ewolucja
Pochodzenie z Afryki >4,8 mln lat temu. Mimo afrykanckiego korzenia, genetycznie bliżej słoniom azjatyckim (rozdzielenie od afrykańskich ~7 mln lat temu). Migracja na północ Eurazji i wschód przez most lądowy Beringia do Ameryki Północnej. Przy nadchodzeniu epoki lodowcowej adaptacja: gęsta sierść i warstwa tłuszczu. Ostateczna forma mamuta wełnianego ~300 tys. lat temu.
Wyginiecie
Koniec ostatniej epoki lodowcowej. Ocieplenie → mniejszy pokarm. Mamut stał się polowaniem ludzi (lepsze metody). Ocieplenie kurczyło siedlisko (lodowce ustępowały). Dowody na choroby zakaźne. Wszystkie czynniki mogły przyczynić się.
Odkrycia
Pierwsze badane resztki: zęby i kły znalezione przez brytyjskich naukowców w Syberii 1728 r. 1796 r. – francuski naukowiec Georges Cuvier ustalił: to nie słonie, nowy gatunek wyginiony. Znaleziska też w Ameryce Północnej. 1799 r. – myśliwy w Syberii odkrył pierwszy kompletny okaz. Odtopił trupa przez lata, by zdobyć kość słoniową. Zostało resztki uratowane przez Michaela Adama (Szkocjanin) – dane do Muzeum Zoologicznego w Petersburgu, gdzie są do dziś.
Resztki
Wiele mamutów znaleziono w zamarzonym, nieskamienionym stanie w północnej Syberii. Rzadkie – gdy ciało szybko zakopane w półpłynnych osadach (muł, błoto, woda lodowata), które szybko zamarzają. Środowisko tundry: ryzyko lawin, zatonięcia w rzekach, bagna, śmierci od zimna – warunki do zamrożenia. Z 39 znalezionych ciał, 4 dały w pełni nienaruszone okaz.