Chiton to pierwotny mięczak z twardej skorupą. Chitony występują w słonych wodach na całym świecie – w strefach zimnych i tropikalnych. Żyją głównie w strefach międzyprzybożowych (wypływ: na suchu, zapływ: pod wodą). Przylgają do skał, by ich nie poniosło prądem.
Skorupa
Skorupa chitona to najbardziej charakterystyczna cecha. Składa się z ośmiu płyt (zwanych zawiasami), które mogą się regulować, pozwalając chitonowi zwinąć się w kulę. Płyty, z magnetytu, osadzone są w tkance mięśniowej zwanej pasmem. Niektóre gatunki, np. chiton kolczasty, mają skorupę ozdobioną drobnymi kolcami. Inny – chiton wężowaty – ma łuskowatą skorupę podobną do skóry węża.
Inne cechy
Chitony mierzą 2–33 cm. Dla tak małego organizmu mają niesamowicie długie życie – do 20 lat. Nie mają rozwiniętej głowy ani ogona. Nie mają oczu, choć narządy światłoczulne w pasmie pozwalają im czuć natężenie światła. Większość dolnej części ciała to mięśniowa stopa, służąca do poruszania się.
Nawyki
Chitony pełzają po skałach pojedynczą stopą. Są ofiarami krabów i ryb. Zaskoczone przez drapieżnika, chiton mocno przylga do podłoża, wystawiając zbrojoną skorupę. Żywią się, skrobiając glony i małe robaki ze skał radułą – długim, języko-podobnym wstęgą zębów. W sezonie rozrodu samica puszcza gamety do wody, gdzie są nawodnione przez samca.
Gatunki chitonów
Zna się ok. 800 gatunków. Największy to chiton gumowy – ponad 30 cm długości. Dzięki wielkości i magnetytowi na skorupie rejestrowany jest detektorami metali. Najmniejszy to chiton liniany z zygzakowatymi liniami na skorupie – kolory od różowego do pomarańczowo-czerwonego. Chiton włosisty z drobnymi włoskami na pasmie to inny charakterystyczny gatunek.