Na świecie znanych jest ponad milion gatunków owadów, zamieszkujących każdy kąt Ziemi – od upalonych pustyni w Afryce po zamarznięte zyspy Antarktydy. Różnorodność pajęczaków jest również imponująca, choć ich liczba (ok. 42 000 gatunków) nie dociera do bogactwa owadów. Mimo że pajęczaki i owady wyglądają na siebie podobnie i często są mylnie zaliczane do tej samej grupy, z punktu widzenia nauki należą do zupełnie różnych gromad: pajęczaki to aracnidy (Arachnida), a owady to owady (Insecta).
Różnice w budowie ciała
- Liczba nóg: pajęczaki mają 8 nóg, owady zazwyczaj 6.
- Podział ciała: ciało pajęczaka dzieli się na dwa odcinki: cefalotoraks (głowonóg) i opustoszkę (brzuch). U owadów wyróżniamy trzy tagmy: głowę, pierś i brzuch.
- Wąsy: owady posiadają parę wąsów (antenn), pajęczaków nie mają ich w ogóle.
- Skrzydła: owady mogą mieć 2, 4 lub 0 par skrzydeł; pajęczaki nigdy nie mają skrzydeł.
- Oczy: większość pajęczaków dysponuje 8 prostymi oczami; owady mają parę złożonych oczów.
- Aparat gębu: u pajęczaków to chelicery zakończone kłykami (używanych do wstrzykiwania jadu i rozkwaszania ofiary); u owadów to mandibule (szczęki) przystosowane do gryzenia, ssania, obciskania itp.
Nawywy żywieniowe
- Pajęczaki to wyłącznie drapieżniki – polują na inne bezkręgowce, głównie na owady. Dzięki temu w ogrodach i uprawach pełnią funkcję użytkową, dezynsekwując szkodniki.
- Owady wykazują ogromną różnorodność diet: większość jest fitofagami (jedzą rośliny), część drapieżnymi (np. modliszka, mucholówki), inne pasożytami (komary, pluskwy) lub wszystkożernymi (karaluchy, mrówki).
Produkcja jedwabiu
- Wszystkie pajęczaki produkują jedwab przez całe życie, choć nie wszystkie budują sieci. Jedwab służy im do: budowy powłok jajowych, schronień (nawiąz), linii bezpieczeństwa (draglines) oraz – u młodych osobników – do balonowania (rozprzestrzeniania się wiatrem).
- Tylko nieliczne grupy owadów (np. larwy motyli, niektóre chrząszcze, mróweczki jedwabnice) produkują jedwab, a jedynie w określonych stadiach rozwoju.
Rozmnażanie
- Pajęczaki: rozmnażają się płciowo, zapłodnienie wewnętrzne, pośrednie. Samiec spina małą siateczkę nasienną, na którą wpuszcza nasienie, a następnie palpusami (wąsami chłonnymi) przeładowuje je do swoich organów kopulacyjnych. Obawy samca przed kanibalizmem ze strony samicy doprowadziły do ewolucji skomplikowanych rytuałów towarzyskich. Samica spina kokon jajowy i zładaje od kilkuset do kilku tysięcy jaj. Młodzie wyląduje jako w pełni uformowane pajęczaki (bez stadia larwalnego).
- Owady: większość rozmnaża się płciowo z bezpośrednim kopulowaniem. Samiec przekazuje nasienie do ciała samicy. Jaja zależą od gatunku – mogą być złożone w glebie, na roślinach, w wodzie lub w specjalnych strukturach (ooteki u modliszek). Rozwój często przebiega ze stadiami larwalnymi i pupą (pełna przemiana) lub bez pupy (niepełna przemiana).