Wąż gęgawka mojawski (Crotalus scutulatus) to najbardziej toksyczna gęgawka Ameryki Północnej – niezwykle niebezpieczny. Pochodzi z pustyni Mojave w Kalifornii. Występuje też w Arizonie, Utah, południowym Nevada, zachodnim Teksasie, Nowym Meksyku i południowym Meksyku. Choć gęgawki zazwyczaj nie atakują, chyba w obronie własnej, mojawska może być drażliwa i nieprzewidywalna.
Cechy fizyczne
Dorosłe osobniki: 90–120 cm (niektórze do 1,5 m). Masywne ciało, duża trójkątna głowa, smukła szyja. Kolorystyka: szara, brązowa, brązowa, oliwkowo-zielona, jasnożółta – z wzorem rombowym na grzbiecie. Wzór przechodzi w białe pierścienie, kontrastujące z węższymi czarnymi pierścieniami przy ogonie, kończącym się gęgawką z luźnymi, zapiętymi segmentami. Oczy eliptyczne, jak u kota. Na bokach głowy jasny, kremowy pas od oka po przekątny do rogu pyska. Jamki termiczne między okiem a nosem – lokalizują ofiarę w nocy. Kły długie, dute, ruchome, połączone z gruczołami jadowymi, wymieniane przy złamaniu.
Cecha jadowa
Jad mojawskiej gęgawki jest 10-krotnie bardziej toksyczny od jadu innych gęgavek Ameryki Północnej. Ugryzienie mniej bolesne, ale jad działa jako neurotoksyna (atakuje układ nerwowy), hemotoksyna (infekcja krwiobiegu) i powoduje ciężkie trudności oddechowe. Te czynniki nadały jadowi nazwę „toksyna mojawskiej”. Występują dwa typy jadu: Typ A (z toksyną mojawską) – we wszystkich regionach; Typ B (hemotoksyna, krwawienie) – tylko centralna Arizona. Typ A jest 30–40-krotnie bardziej toksyczny od B. Obydwa typy razem występują w Arizonie.
Zachowanie
Przeważnie nocne lato (gdy upał), drzemie w szczelinach/pod kamieniami. Dzień – aktywne przy umiarkowanych temperaturach. Zima – hibernacja samotnie lub w małej grupie. Przy zagrożeniu trzęsie ogonem (bzyczenie) przed uderzeniem. Żyworodne – młode 23–28 cm, mają tylko ciszy guzik na końcu ogona.
Siedlisko
Krzewiaste i trawiaste tereny na nizinach górskich i suchych obszarach wysokościowej pustyni. Mesquite, jałowiec, chaparral, krzaki kreozotowe lub skałki na pagórkach pustynnych.
Dieta
Głównie małe ssaki: myszy, szczury, króliki. Badania UTEP wskazują, że szczur skoczek (kangaroo rat) to główna ofiara. Rzadziej: jaszczurki, ropuchy, inne węże. Poluje w ruchu lub z zasiadu, połkuje ofiary całe.